Koklear implant hakkında çevrimiçi kaynakların okunabilirlik ve DISCERN analizi
Kerem Ersin1, Mısra Eren2, Halil Berkay Saldırım3
1İstanbul Medipol Üniversitesi, Meslek Yüksekokulu, Odyometri Programı, İstanbul, Türkiye
2İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Odyoloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye
3İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Odyoloji Bölümü, İstanbul, Türkiye
Anahtar Kelimeler: Koklear implant, tüketici sağlık bilgisi, internet, hasta eğitimi, okunabilirlik.
Özet
AMAÇ: Bu çalışmada, Türkçe web sayfalarında koklear implant ile ilgili hasta bilgilendirme metinlerinin okunabilirlik ve içerik kalitesi, site türü ve yazar niteliğine göre karşılaştırmalı olarak değerlendirildi.
YÖNTEMLER: Eylül-Ekim 2025 tarihleri arasında Google arama motorunda “koklear implant” anahtar kelimesiyle ulaşılan ilk 100 Türkçe site incelendi. Okunabilirlik Ateşman ve Çetinkaya-Uzun indeksleri ile, içerik kalitesi DISCERN ölçeği ile ölçüldü. Web siteleri firma, hastane, kişisel ve gazete olarak sınıflandırıldı. Kulak, burun, boğaz (KBB) temelli yazım, referans varlığı ve akademik afiliasyon kaydedildi. Tüm değerlendirmeler iki bağımsız araştırmacı tarafından yapıldı.
BULGULAR: Ateşman indeksi gruplar arasında farklılık göstermedi (p=0.557). Çetinkaya-Uzun indeksi anlamlı fark sundu; firma, hastane ve kişisel gruplar gazete grubuna kıyasla daha yüksek (daha zor) puan aldı (sırasıyla p=0.001, p=0.005, p=0.001). Referanslı ve KBB temelli metinlerde Çetinkaya-Uzun puanı daha düşük bulundu (sırasıyla p=0.016 ve p=0.005). Akademik afiliasyon okunabilirliği etkilemedi (p=0.375). Gruplar arasında DISCERN güvenilirlik puanları benzerdi (p=0.211). Bilgi kalitesi puanları gazete, hastane ve kişisel gruplarda firmaya kıyasla daha yüksekti (sırasıyla p=0.022, p=0.027, p=0.008). Genel kalite puanları hastane ve kişisel kaynaklarda firma ve gazeteye kıyasla daha yüksekti (sırasıyla p=0.015, p=0.017; p=0.007, p=0.004). Toplam DISCERN puanı da gazete, hastane ve kişisel gruplar firma grubuna kıyasla daha yüksekti (sırasıyla p=0.028, p=0.034, p=0.011). Kulak, burun, boğaz temelli yazım, bilgi kalitesi ve toplamı artırdı (sırasıyla p=0.009 ve p=0.012). Akademik afiliasyon tüm DISCERN boyutlarını yükseltti (p=0.001).
SONUÇ: Gazete web siteleri en düşük okunabilirlik seviyesini gösterirken, firma web siteleri içerik kalitesi açısından en düşük puan alan grubu oluşturdu. Genel kalite puanları, hastane kaynaklı ve kişisel kaynaklar için daha yüksekti. Bu sonuçlara dayanarak, sade bir dil kullanımı, iki katmanlı sunum ve şeffaflığın standartlaştırılması gerektiği kanısındayız.